دوستانه

آيا امام جعفر صادق(عليه السلام) بنيان گزار مذهب تشيع است، يا تبيين و تشريح كننده آن؟ پاسخ: امام صادق (عليه السلام) تفكر اصيل شيعى را ـ كه چه بسا افرادى از دوستان و محبّان اهل بيت(عليهم السلام) آن را چنانكه بايد نشناخته بودند ـ به همگان شناساند وى با تأسيس آن مدرسه بزرگ علمى مردم را با حقايق اسلام راستين ـ كه با پيروى از على (عليه السلام) و اهل بيت(عليهم السلام)تحقق مى يابد ـ آشنا ساخت، در حالى كه در دوره هاى قبل از حضرت صادق (عليه السلام) زمينه گسترش معارف در حدى كه در عصر آن حضرت بود فراهم نشده بود. اين بدان معنا نيست كه امام جعفر صادق (عليه السلام) بنيان گزار تفكر شيعى هستند، چون همان گونه كه پيش از اين يبان شد، تفكر شيعى در عصر پيامبر (صلى الله عليه وآله وسلم) به طور منسجم و مشخص بود و احاديث متواتر و ارشادات روشن گرانه نبى اعظم (صلى الله عليه وآله وسلم) كم و كيف آن را مشخص كرده بود و گذشت زمان و وقوع حوادث در تكميل آن هيچ گونه دخالتى نداشت، البته اين امور در تبليغ و ترويج و تنظيم آن در دوره هاى بعدى به ويژه در عصر امام صادق و امام باقر (عليهما السلام) مؤثر بودند و حتى خود اين حوادث، حقانيت اين تفكر را در مقابل تفكر مخالفان هرچه بيشتر آشكار كرد. يكى از علل پيروزى تفكر شيعى در مسأله امامت اين بود كه مردم در دوره حاكميت بنى اميه اعمال و رفتارهايى را از مدعيان جانشينى پيامبر(صلى الله عليه وآله وسلم) مشاهده كردند كه با هيچ يك از احكام و اصول اسلامى همخوانى نداشت. اين كار حتى سبب شورش مردم عليه آن ها در موارد مختلفى شد، گرچه اين شورش ها اغلب به واسطه توسل به زور شكست خورد و حكومت بنى اميه در ظاهر ادامه پيدا كرد، ولى در كل اين حوادث سبب شد كه زمينه رسوخ و گسترش تفكر شيعى در دل هاى مردم فراهم شود. دوستانه...

آيا مذهب تشيع در فرمايشات پيشوايان دينى پيش از امام صادق(عليه السلام) نيز مورد بحث قرار گرفته است؟ پاسخ: چنانكه پيشتر گفتيم تشيع يك تفكر اصيل اسلامى است كه از طرف شخص پيامبر (صلى الله عليه وآله وسلم) مطرح شده بود و هركس مى تواند اين معنى را از مطالب موجود در نهج البلاغه و كلمات اميرالمؤمنين(عليه السلام)هم استفاده كند. امام محمد باقر و امام جعفر صادق (عليهما السلام) ابعاد مختلف اين تفكر را براى مردم شرح دادند و اطلاعات مردم را در اين باره كامل كردند و افراط و تفريط هاى موجود در اين مسأله را برطرف نمودند. آن ها ثابت نمودند كه اصل امامت يك تفكر اصيل و تمام عيار اسلامى است كه مرجع بيان حقيقت و حدود آن ائمه (عليهم السلام)مى باشند، همان گونه كه آنان مرجع تشريح و تفسير همه مفاهيم و اصطلاحات اسلامى و آيات قرآنى مى باشند وقتى موقعيت بى مانند و عظيم علمى آن ها مشخص شد همه فهميدند كه آن بزرگواران واجد همه صلاحيت ها و در عين حال يگانه منبع قابل اعتماد در شناخت اصل امامت و مفهوم كامل و اصيل آن مى باشند، البته اين بدان معنى نيست كه گمان شود اصل امامت امر ابداعى آن ها يا به قول بعضى كه به عالم غيب ايمان ندارند دست آورد تاريخ است. از جمله روايات معتبر در نزد اهل سنت روايات على بن الحسين(عليه السلام) و امام محمد باقر (عليه السلام) و امام جعفر صادق (عليه السلام) است چنانكه «احمد شاكر» در شرح «الباعث الحثيث» نوشته است، موقعيت معنوى و امامت ائمه قبل از اين دو امام در دل هاى مردم بسيار استوار بوده است. اين اعتقاد كه امامان قرآن ناطق هستند يعنى معانى و تعابير خاص قرآن را مى دانند قبل از امام محمد باقر (عليه السلام) در بيانات پدر بزرگوارش امام زين العابدين (عليه السلام) و قبل از او هم در روايات اميرالمؤمنين و امام حسن و امام حسين (عليهم السلام) بارها مطرح شده بود و شخص پيامبر (صلى الله عليه وآله وسلم) در ضمن احاديثى كه از حد تواتر هم گذشته است به اين مسأله اشاره دارند و آن حضرت ائمه (عليهم السلام) را هم رديف قرآن معرفى كرده اند، در كتاب هاى اهل سنت خطبه اى از امام زين العابدين (عليه السلام) نقل شده است كه در آن با صراحت از قرار داشتن امامت در اهل بيت (عليهم السلام) و اين كه اين بزرگواران يگانه مرجع و حجت الهى بر خلق اند به تفصيل سخن گفته شده است دوستانه...

حادثه موعود از يك شب جمعه اى آغاز مى شود. بيا كه رايت منصورِ پادشاه رسيد نويد فتح و بشارت به مهر و ماه رسيد جمال بخت ز روى ظفر نقاب انداخت كمال عدل به فرياد دادخواه رسيد ز قاطعان طريق اين زمان شوند ايمن قوافل دل و دانش،كه مرد راه رسيد كجاست صوفى دجّال چشمِ ملحد شكل بگو بسوز كه مهدىِّ دين پناه رسيد امام زمان، در ميان درب خانه خدا و در كنار ركن و مقام مى ايستد و آنگاه بانگ بر مى آورد: «اى فرماندهان من! اى نزديكان من ! اى كسانيكه خداوند پيش از ظهور من آنها را براى يارى من در روى زمين ذخيره كرده است ! بسوى من بشتابيد و به فرمان من گردن نهيد.» صداى آن حضرت در شرق و غرب جهان به گوش يارانش مى رسد و آنها كه در محرابهاى خود و يا بر فراز رختخوابهاى خود هستند در يك لحظه بانگ امام را مى شنوند و به سوى او مى شتابند. مبدء حركت ياران از سراسر جهان، و مقصد شهر شريف مكّه است : «در حاليكه جوانان شيعه در پشت بام خانه هايشان خوابيده اند يكمرتبه چون قطعه هاى ابر پاييزى در يك شب از تيره هاى مختلف بدون وعده قبلى بسوى صاحبشان برده مى شوند صبح همگى خود را در مكه معظمه مى يابند و دور شمع وجودش گرد مى آيند.» امام صادق عليه السلام مى فرمايد: «هنگاميكه به امام زمان اذن ظهور برسد خدا را بااسم اعظمش مى خواند و همه يارانش از سراسرجهان گرد مى آيند كه آنها ياران پرچمدار او هستند.گروهى از آنها شبانه از بسترهايشان ناپديد مى شوند وصبح در مكه حاضر مى شوند و برخى از آنها آشكارا ديده مى شوند كه روى ابرها راه مى روند.» پيشگويى از حضور سريع و اعجازگونه ياران مهدى در سخنان ائمه اطهار عليهما السلام بسيار بيان شده است، از جمله امام على عليه السلام مى فرمايد: «آنها شبانه از بسترهايشان ناپديد مى شوند وصبح در مكه حاضر مى شوند و برخى از آنها در روزروشن بر فراز ابرها راه مى روند آنها با نام، نام پدر، لقب و ديگر خصوصياتشان شناخته مى شوند.» امام رضا عليه السلام در تفسير آيه [اينما تكونوا يأت بكم اللّه جميعا] بر اين مهم اشاره مى نمايد: «همانا قسم به خدا آن هنگام كه قائم قيام كند، خداوند ياران شيعه را از سراسر دنيا گرد مى آورد» امام صادق عليه السلام از حضور همه ياران در شب موعود، چنين خبر مى دهد: « خداوند آنها را در يك شب جمعه در مكه معظمه و در بيت اللّه الحرام گرد مى آورد كه حتى يك نفر از آنهاتخلف نمى كند، آنگاه در كوچه هاى مكه به راه مى افتند تا براى خود سُكنايى پيدا كنند، مردم كه افرادناشناسى را در ميان خود مى بينند ـ در حاليكه از ورود هيچ قافله اى به قصد حج عمره، تجارت و غيره اطلاعى ندارند ـ از اين رهگذر به يكديگر مى گويند :افراد ناشناسى مى بينيم كه تا به امروز در اين شهر آنهارانديده ايم ! اينها اهل يك شهر و يك قبيله و يك تيره و يك نژاد نيستند و خود هيچ اهل و عيال و وسيله ومركبى همراه ندارند.» دوستانه...

على(عليه السلام) در جامعه اى است كه از يك سو جريان رسالت به انحراف كشيده شده است و از سوى ديگر كشورگشايى و تسلط بر زمين هاى خاور دور و امپراتورى شرق ـ ايران ـ و هجوم سيل غنائم جنگى و وفور نعمت ها، تبختر دست اندركاران و تسلط جريان نفاق، و رسوخ يهود را به دنبال داشته است. در چنين شرايطى هجوم فرهنگى و بازگشت مجدد جاهليت و در نهايت ختم همه اين جريان ها به يزيد بن معاويه مشهود است. او به صراحت انكار نبوّت و رسالت كرده و گفته است: لعبت هاشم بالملك فلا***خبر جاء ولا وحيٌ نزل اين وضع مى طلبد على(عليه السلام) بر اصول تأكيد كند و با طرح مجدد اهداف و موازين، جامعه را از ارتداد و انحراف نجات دهد و به آن ها گوشزد كند كه بزرگ ترين خسارت اين است كه جامعه نوپاى اسلامى آن چه را به دست آورده، با متاع قليل و اشياى پستى مبادله نمايد. «ولبئسَ المتجر اَن تَرى الدنيا لنفسك ثمناً و ممّا لك عند الله عوضاً...». «چه بد تجارتى است كه دنيا را بهاى خويشتن ببينى و اين سراى ناپايدار را به عوض آن نعمت ها، كه خدا در آن جهان مهيّا كرده است، بستانى». از اين رو على(عليه السلام)، با تكيه بر مهم ترين اصل، كه در معرض فراموشى است، يعنى حُجَج الهى و ولايت علوى و سيره نبوى مى گويد: با ولايت طاعات قبول مى شوند و عبوديت معنا پيدا مى كند و راه حق و صراط مستقيم روشن مى گردد. على(عليه السلام) به هر مناسبت و در هر فرصتى از رسول و دعوت به او و از بازگشت قوم به احياى سنت رسول الله و كتاب خداوند سخن مى گويد. اين توجه و سعى على(عليه السلام) در دعوت به اهداف، چراغ راهى براى همه كسانى است كه بر انحرافات امروز جامعه حسرت مى خورند و شاهد غارت سرمايه ها، و عقب گردها هستند. كسانى كه بر فراموشى آرمان ها غصه مى خورند، و به سبب بدعت ها به خود مى پيچند، بايد مانند على(عليه السلام) دعوت را شروع كنند، تا آدم ها جاى اهداف را نگيرند و هوس ها جاى ميزان ها ننشيند. براى اين كه خودشان با ديدن اين فشارها از راه به در نروند و به خوارج نپيوندند، و يا در چنگال بايدها و نبايدهاى مصلحتى اسير نشوند، تا با ضعف ها به رشوه قانع شوند و دم فرو بندند، و براى اين كه بر خود يأس را هموار ندارند، بايد از على(عليه السلام) بياموزند كه چه وقت بايد سخن گفت: «نَطَقْتُ حينَ تَعْتَعوُا» و چگونه صبر كرد؟ و به چه دعوت كرد؟ و چگونه دعوت كرد؟ تا از همان راه انحرافى كه رفته اند، برگردند و موانع بازگشت را بردارند. از اين رو است كه على(عليه السلام) در نهج البلاغه بيش تر از همه مباحث، مبحث حجّت را طرح مى كند، چه به عنوان عام و چه به عنوان خاص. على(عليه السلام) تأكيد دارد كه به جامعه بفهماند، خداوند انسان ها را به حال خود رها نكرده است. دوستانه...

با طلوع مهدى(عليه السلام) و خسوف «سفيانى» و برقرارى حكومت واحد جهانى واحد، زمين بر خود مى بالد كه چنين خورشيدى را ديده است. زمينى كه تا كنون بر نا اهلان بخل مىورزيد و به ناكسان سوارى نمى داد و از دوشيدن خود طفره مى رفت، اكنون پاره هاى جگر خود را تسليم مهدى(عليه السلام) مى كند، و شريان هاى خون ساز خود را سخاوت مندانه به صاحبش مى دهد، و كليد دروازه هاى شهرهايش را به او تسليم مى كند، و امانت هاى گرفته از پيامبران پيشين را به اهلش برمى گرداند، و آن چه امكانات دارد و از نسل ها به ارث برده و در دل خود پنهان داشته، همه را تقديم مى دارد. «وتخرج له الارض افاليذ كبدها و تلقى اليه سلماً مقاليدها». «و زمين براى او گنجينه هايش را، چون پاره هاى جگرش، بيرون افكند، و كليدهاى خود را تسليم او كند». اولويت هاى سيره مهدى(عليه السلام) اين انسانى كه آسمان با نداى خود او را معرفى مى كند، و زمين با همه امكاناتش پذيراى او است و همه جنگ افروزان در هراس از او هستند، پس از ظهور و فراهم شدن زمينه، اولويت هاى برنامه جهانى اش چيست؟ مهم ترين رؤوس فعاليتش كدام است؟ مهدى(عليه السلام)كه هدايت گر انسان هاى گم شده است، انسان هايى كه هم راه را گم كرده اند و هم مقصد را، به چه شاخص هايى توجه دارد؟ اولويت اول: حضرت على(عليه السلام) بعد از آن كه از تحولِ ايجاد شده در انسان ها با هم سو كردن خواهش ها با موازين، و عرضه آرا و انديشه ها بر قرآن توسط آخرين حجّت خدا، سخن گفت، در ادامه به دو تحول ديگر اشاره مى كند و مى فرمايد: حضرت مهدى(عليه السلام) نه تنها عدالت را در همه ابعاد حيات آدمى اجرا مى كند، بلكه به آدم ها شيوه عدل را مى آموزد. او به آن ها نشان مى دهد كه عدالت حقيقى و واقعيت عدالت چيست. و هدفى راكه همه انبياء در پى آن بودند و براى آن مبعوث شده بودند، همان رسالتى كه مى خواست انسانها خود به پاخيزند وقسط را به پا دارند. دوستانه...

حكومت مهدى عليه السلام به اعتقاد شيعه، امام زمان عليه السلام از طريق تشكيل يك حكومت جهانى بر اساس تعاليم عاليه اسلام تمام نارسايى ها را از سرتاسر عالم برطرف خواهد كرد و عدل و داد را در روى زمين مستقر خواهد ساخت. در سخنان پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و هر يك از ائمه اطهارعليهم السّلام درباره ويژگى هاى حكومت حضرت مهدى عليه السلام و كارهايى كه در آن دوره انجام خواهد يافت مطالب زيادى به چشم مى خورد كه مجموعه آنها تصوير بسيار روشنى از يك حكومت اسلامى كامل را نشان مى دهند. در اينجا به عنوان نمونه به بعضى از رواياتى كه در اين زمينه از اميرالمؤمنين عليه السلام نقل شده است اشاره مى گردد: - حدثنا عبداللّه بن مروان، ...عن علىٍ عليه السلام قال: يلى المهدىُّ امرَ النّاسِ ثلاثين سنة او اربعين سنة... عبداللّه بن مروان روايت كرده است كه على بن ابيطالب عليه السلام فرمودند: حضرت مهدى عليه السلام سى يا چهل سال زمام امور مردم را در دست خواهند داشت. - يعطف الهوى على الهدى اذا عطفوا الهُدى على الهوى و يَعْطِفُ الرأىَ على القرآنِ اذا عطفوا القرآنَ على الرّأىِ ... فَيُريكُمْ كيف عدلُ السيرةِ، و يُحيىِ مَيِّتَ الكتابِ و السّنةِ... [امام زمان عليه السلام وقتى كه ظهور كند] هواهاى نفسانى را به هدايت و رستگارى برمى گرداند در آن روزگارى كه مردم هدايت الهى را به متابعت هواهاى نفسانى درآورده باشند. آراء و انديشه هاى مردم را تابع قرآن مى كند در آن روزگارى كه آن ها قرآن را تابع آراء و انديشه هاى خود كرده اند... او به شما نشان خواهد داد كه عدالت در كشوردارى چگونه است. هم چنين او تعاليم فراموش شده قرآن و سنّت را زنده خواهد ساخت... - قال اميرالمؤمنين عليه السلام : ...فلا يترك عبداً مسلما الّا اشتراه واعتقه، و لا غارماً الّا قضى دينه، ولا مظلمةً لِاَحَدٍ من النّاس الّا ردّها، و لا يُقْتَلُ منهم عبدٌ الّا ادّى ثمنه... و لايُقتَلُ قتيلٌ الا قضى عنه دينهُ، و اَلْحَقَ عيالَهُ فى العطاء حتى يملأ الارض قسطا و عدلاً كما مُلِئَتْ ظلماً و جوراً و عدواناً... اميرالمؤمنين عليه السلام فرمودند: ...حضرت مهدى عليه السلام برده مسلمان را نخواهد واگذاشت مگر اينكه آن را خريده و آزاد خواهد ساخت و بدهكارى نخواهد ماند مگر آنكه بدهى او را پرداخت خواهد نمود. مظلمه و حقى به گردن و ذمه هر كس كه باشد آن را به صاحب حق بازخواهد گرداند. كسى كشته نمى شود مگر اينكه ديه آن را خواهد پرداخت. هيچ كسى كشته نخواهد شد مگر اينكه بدهى هاى او را آن حضرت پرداخت خواهد نمود و خانواده اش را همانند ساير افراد جامعه اداره خواهد كرد تا زمين را از عدل و داد پر كند به همان صورتى كه پيش از آن از ظلم و بيداد پر شده باشد... - قال على عليه السلام : ...لو قد قام قائمنا لَذَهبَتِ الشحناء من قلوب العباد و اصطلحتْ السباع و البهائم حتى تمشى المرأة بين العراق الى الشام... على رأسها زينتها لا يهيجُها سبعٌ و لا تخافه... اميرالمؤمنين عليه السلام مى فرمايد: ...آنگاه كه قائم ما اهلبيت عليه السلام قيام كند كينه ها از دل ها بيرون خواهد رفت حتى حيوانات درنده و وحشى نيز با هم سازگار خواهند شد و به يكديگر ضرر نخواهند رساند، در آن روزگار به اندازه اى امنيّت زياد خواهد بود كه يك زن در حالى كه همه زينت و زيور آلاتش همراه اوست از عراق تا شام را بدون ترس و دلهره به تنهايى خواهد پيمود. دوستانه...

ياران مهدى عليه السلام درباره اوصاف ياران امام زمان عليه السلام و تعداد آنها و شهرهايشان و رابطه آنان با امام عليه السلام و چگونگى بيعت و تبعيّت شان از آن حضرت، روايات زيادى وارد شده است. در اين زمينه از على بن ابيطالب عليه السلام چنين آمده است: - عن حكيم بن سعد عن اميرالمؤمنين عليه السلام قال: اصحاب المهدىّ شبابٌ لاكهول فيهم الّا مثل كحل العين و الملح فى الزاد و اقل الزاد الملح. حكيم بن سعد از اميرالمؤمنين عليه السلام روايت مى كند كه آن حضرت فرمودند: ياران مهدى عليه السلام همه جوان هستند، در ميان آنها پيرمرد يافت نمى شود مگر به اندازه سرمه در چشم و نمك در طعام، و همانطور كه بر همگان معلوم است كمترين قسمت غذا را نمك تشكيل مى دهد. - قال اميرالمؤمنين عليه السلام : ...ثم اذا قام تجتمع اليه اصحابه على عدّة اهل بدر و اصحاب طالوت و هم ثلثمأة و ثلاثة عشر رجلا، كلّهم ليوث قد خرجوا من غاباتهم مثل زبر الحديد لو انّهم همّوا بازالة الجبال الرّواسى لازالوها عن مواضعها فهم الذين وحّدوا اللّه به حق توحيده، لهم بالليل اصوات كاصوات الثواكل خوفا من خشية اللّه تعالى، قوّام الليل، صوّام النهار، و كانّما ربّاهم أبٌ واحدةٌ قلوبهم مجتمعة بالمحبة و النصيحة... اميرالمؤمنين عليه السلام مى فرمايد: ...چون قيام كند جمع مى شوند به سوى او يارانش كه به شماره اصحاب بدر و اصحاب طالوتند و ايشان سيصد و سيزده نفرند. همه آنها شيرانى هستند كه از كمينگاه هاى خود بيرون آيند مانند پاره هاى آهن، اگر ايشان اراده كنند كه كوه هاى سخت را از جا بِكَنند هر آينه آنها را از جاهاى خود مى كَنند. پس ايشانند كسانى كه خدا را به وسيله مهدى بيگانگى پرستش مى كنند. براى ايشان در شبها، صداهايى مانند صداهاى زنهاى جوان مرده از ترس خدا است نماز گذارندگانند در شبها و روزه دارانند در روز، گويا يك پدر و يك مادر آنها را تربيت كرده اند. دلهاشان در دوستى كردن به همديگر و پند دادن به يكديگر با هم جمع و يكى است دوستانه...

نشانه هاى ظهور مهدى عليه السلام در روايات، براى ظهور امام زمان عليه السلام نه تنها وقت خاصى تعيين نشده بلكه از تعيين كردن وقت براى آن منع شده است. ولى در عين حال براى آن علائم و نشانه هايى ذكر شده كه مردم مى توانند از طريق آن علامت ها، نزديكى وقت ظهور را تشخيص دهند. اين نشانه ها به چند قسم تقسيم مى شوند: علائم حتمى و غير حتمى، علائم سال ظهور و علائم سالهاى دورتر، علائم اجتماعى و اخلاقى و طبيعى و... از ميان مجموعه رواياتى كه از حضرت على عليه السلام در اين باره نقل شده است به ذكر دو مورد اكتفا مى شود: - ...عن ابى رومان، عن على عليه السلام قال: اِذا نادى منادٍ من السماء، ان الحقّ فى آل محمّدٍ فعند ذلك يظهر المهدىُّ على أَفواهِ النّاس، و يشربون ذكره فلا يكون لهم ذكرٌ غيرُهُ. ابى رومان از على بن ابيطالب عليه السلام روايت كرده است كه آن حضرت فرمودند: وقتى كه منادى از آسمان ندا دهد كه به تحقيق حق با آل محمدصلى الله عليه و آله است. در اين ايام نام حضرت مهدى عليه السلام بر سر زبان ها مى افتد و جهان مالامال از نام آن حضرت مى شود به گونه اى كه از غير او ذكرى به ميان نمى آيد. - عن الصادق عليه السلام عن آبائه عليهم السّلام ان عليّاعليه السلام قال: اذا وَقَعَت النارُ فى حجازكم و جرى الماء فى نجفكم فَتَوَقَّعوا ظُهورَ قائِمكُمْ.(( اثباة الهداة، ج 3ص )) .578 امام صادق عليه السلام از پدران بزرگوارش عليهم السّلام و آنها از على بن ابيطالب عليه السلام روايت مى كنند كه آن حضرت فرمودند: آنگاه كه آتش در حجاز شعله ور شود و سيل در نجف جارى گردد منتظر ظهور قائم عليه السلام باشيد. دوستانه...

احوال مردم آخرالزمان شايد بتوان گفت كه بيشترين مطالب مربوط به معارف امام زمان عليه السلام كه از زبان حضرت على عليه السلام نقل شده است به تبيين اوضاع آخرالزمان و وقايعى كه در آن دوره پيش مى آيد اختصاص دارد. آن حضرت ضمن تشريح آن پيشامدها چگونگى مقابله با آن ها را نيز بيان مى نمايند. اين حوادث شامل مسايل فرهنگى و اجتماعى و اخلاقى و تربيتى و طبيعى مى گردد. از آنجا كه كم و بيش خيلى از اين ويژگى ها در دوره ما حداقل در بعضى از عرصه ها به چشم مى خورد، جهت آشنايى بيشتر و چاره انديشى مناسب تر به مواردى از آن ها اشاره مى شود. بدان اميد كه موجب تنبه و بيدارى مان شده و از طريق آشنا شدن با اين امور پيشاپيش تدابيرى را اتخاذ كنيم كه از عوارض منفى آن ها خود و جامعه مان را در امان نگه داريم. - يأتى على النّاس زمان لا يُقَرَّبُ فيه الّا الماحِلُ و لا يُظَرَّفُ فيه الّا الفاجِرُ، وَ لا يُضَعَّفُ فيهِ اِلّا الْمُنْصِفُ، يَعُدّونَ الصَّدَقَة فيه غُرْما، و صِلةَ الرَّحِمَ مَنّاً، و العبادَةَ اسْتِطالَةً على النّاسِ! فَعِنْدَ ذلِكَ يكونُ السُّلْطانُ بمشوَرَةِ الاِماءِ و امارة الصبيانِ و تدبير الخِصيان. روزى خواهد آمد كه در آن سخن چين ها مقرّب خواهند شد و افراد بدكار، زيرك خوانده مى شوند، افراد با انصاف را ناتوان به حساب مى آورند، صدقه و انفاقِ در راه خدا را غرامت پندارند، و صله رحم و آمد و شد با خويشاوندان را با منّت انجام مى دهند، و بندگى و اطاعت خدا را وسيله فخر فروشى براى مردم قرار مى دهند. در چنين زمانى حكومت با مشورت زنان و امارت كودكان و تدبير خواجه گان انجام مى گيرد. - روى اصبغ بن نباته عن اميرالمؤمنين عليه السلام قال: سمعته يقول: يظهر فى آخرالزمان و اقتراب الساعة و هو شرّ الازمنة نسوة كاشفات عاريات متبرجات، من الدين خارجات، و الى الفتن مائلات، و الى الشهواتِ و اللّذّاتِ مسرعات، للمحرماتِ مستحِلّات، و فى جهنم خالدات. اصبغ بن نباته مى گويد: شنيدم كه اميرالمؤمنين عليه السلام فرمودند: در آخر الزمان كه بدترين زمانهاست در موقعى كه روز قيامت نزديك شود زنانى ظاهر مى شوند بدون حجاب، در حالى كه زينت هاى آن ها پيداست در انظار عمومى رفت و آمد مى كنند، آن ها از دين خارج مى گردند (به احكام دينى پايبند نمى باشند) و به امور فتنه انگيز وارد مى شوند و به سوى شهوات و لذت جويى ها روى مى آورند، حرام هاى خدا را حلال مى شمارند. اينگونه از زنان در جهنم خواهند ماند. - و فقهاؤهم يفتون بما يشتهونَ، و قُضاتُهُم يقولونَ مالا يَعْلمونَ و اكثُرهمْ بالزورِ يشهدونَ! من كان عنده دراهم كان موقّراً مرفُوعاً و من يعلمون انه مقلّ فهو عندهُم موضُوع فقيهان آخرالزمان طبق آنچه كه دلشان بخواهد فتوا مى دهند، و قاضى هايشان به چيزى كه نمى دانند حكم مى كنند و بيشتر آن ها به دروغ شهادت مى دهند. كسى كه پول دارد در نزد آن ها عزيز و محترم است، ولى شخصى كه بى پول باشد در پيش آن ها زبون و حقير است. - عن النزال بن سبرة قال خطبنا علىّ بن ابيطالب عليه السلام فحمد اللّه و اثنى عليه، ثم قال: سلونى ايها الناس قبل ان تفقدونى ثلاثاً فقام اليه صعصعة بن صوحان، فقال: يا اميرالمؤمنين! متى يخرج الدجّال؟...فقال عليه السلام احفظ! فان علامة ذلك اذا امات الناس الصلاة، واضاعوا الامانة و استحلّوا الكذب، و اكلوا الربا، و اخذوا الرّشا، و شيّدوا البنيان و باعوا الدين بالدنيا و استعملوا السفهاء و شاوروا النساء، و قطعوا الارحام، و اتّبعوا الاهواء و استخفّوا بالدماء و كان الحلم ضعفاً، و الظلم فخراً... نزال بن سمره مى گويد: على بن ابيطالب عليه السلام براى ما خطبه اى خواند و خداوند را حمد گفته و ستايش كرد، سپس فرمود: قبل از آنكه من از ميان شما بروم از من سؤال كنيد (اين جمله را سه مرتبه تكرار كرد) در اين موقع صعصعة بن صوحان از جاى خود بلند شد و گفت: يا اميرالمؤمنين! دجال در چه زمانى خروج مى كند؟ ...حضرت فرمود: آنچه را مى گويم به خاطر بسپار! دجال وقتى ظهور خواهد كرد كه مردم نماز را ترك كنند و امانت را ضايع سازند و دروغ گفتن را مباح شمارند و رباخوارى كنند و رشوه بگيرند و ساختمان ها را محكم سازند و دين را به دنيا بفروشند و سفيهان را به كار بگمارند و با زنان مشورت نمايند (در آن مواردى كه خارج از عهده آنهاست) و صله ارحام را قطع كنند و از هوى و هوس ها پيروى كنند و خون يكديگر را ناچيز بشمارند. حلم و بردبارى را نشانه و علامت ضعف و ناتوانى بدانند و ستم را افتخار به حساب آورند... - عن على عليه السلام قال: يأتى على الناسِ زمان همّتُهم بطونهم، و شرفُهُم متاعهم و قبلتهم نساؤهم و دينهم دراهمهم و دنانيرهم، اولئك شرار الخلق، لا خلاق لهم عنداللّه. اميرالمؤمنين عليه السلام فرمودند: براى مردم زمانى خواهد آمد كه در آن زمان همّت و هدف آن ها شكمشان خواهد بود. شرف و اعتبارشان به كالا و اموالشان بستگى دارد. قبله آن ها زنانشان و دينشان درهم و دينارشان (پولشان) است. آن ها بدترين مردمند كه در نزد خداوند بهره و سهمى براى آن ها نيست. - عن على عليه السلام قال: ياتى على الناس زمان لا يتبع فيه العالم و لا يستحيى فيه من الحليم و لا يوقّر فيه الكبير و لا يُرحَمُ فيه الصغير يقتل بعضهم بعضاً... على بن ابيطالب عليه السلام فرمودند: براى مردم زمانى مى آيد كه در آن زمان از عالم پيروى نمى شود و از افراد صبور و با حلم حيا نمى كنند (او هر اندازه در مقابل بدى مردم حلم نشان مى دهد آن ها حيا نمى كنند) در آن دوره بزرگ را گرامى نمى دارند و به كوچك رحم نمى كنند. بعضى از مردم بعض ديگر را به قتل مى رسانند... (مردم همديگر را بدون دليل مى كشند) عن عاصم بن ضمرة عن على عليه السلام انه قال: لتملانّ الارض ظلما و جوراً حتى لا يَقُولَ اَحَد اللّه الاّ مستخفياً، ثم ياتى اللّه بقومٍ صالحين يملَؤُونها قِسطاً و عدلاً كما مُلِئَتْ ظلماً و جوراً. عاصم بن ضمره از حضرت على عليه السلام روايت كرده است كه آن حضرت فرمودند: [در آخر الزمان] زمين پر از ظلم و ستم خواهد شد به گونه اى كه حتى يك نفر لفظ اللّه را بر زبان جارى نخواهد كرد مگر در نهان، بعد از اين دوره است كه خداوند مردم صالحى را خواهد آورد كه زمين را پر از عدل و داد كنند همان گونه كه پيش از آن پر از ظلم و ستم شده است. - ان بين يدى القائم عليه السلام سنين خدّاعة يُكَذَّبُ فيها الصادق و يصدّق فيها الكاذِبُ و يُقَرّبُ فيها الماحِلُ و ينطق فيها الرُّويَبْضَةُ قلت و ما الرُّويَبْضَةُ و ما الماحِلُ؟ قال: او ما تقرؤون القرآن قوله و هو شديدُ المِحال قال: يُريدُ المكر، فقلتُ و ما الماحِلُ؟ قال: يريد المكّارَ. حضرت على عليه السلام مى فرمايند: قبل از قيام قائم سال هاى پر خدعه و نيرنگى در پيش است، در اين سال ها راستگويان دروغگو شمرده مى شوند در عوض دروغگويان راستگو شناخته مى شوند، در اين سال ماحل تقرب پيدا مى كند و رويبضة در سخن گفتن پيشقدم مى گردد. راوى مى گويد: عرض كردم ماحل و رويبضه به چه كسانى گفته مى شود؟ حضرت فرمودند: مگر در قرآن نخوانده اى كه خداوند مى فرمايد: و هو شديد المحال قال عليه السلام : يريد المكر فرمودند: منظور از ماحل آدم مكارى است كه به وسيله مكر زياد مردم را به خود متوجه مى كند. تذكر: در اين روايت رويبضة معنى نشده است در جاى ديگر به مناسبتى پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مى فرمايند: رويبضة الرجلُ التّافِهُ ينطقُ فى امر العامّةِ يعنى مرد حقير و بى شخصيتى كه عليرغم عدم شايستگى، در امور عامّه مردم دخالت مى كند و به جاى آن ها اظهار نظر مى نمايد. دوستانه...

فضيلت انتظار فرج همانطور كه پيش از اين اشاره شد در دوره غيبت امام زمان عليه السلام مشكلات و پيشامدهاى سختى بوقوع مى پيوندد به گونه اى كه اعتقادات بسيارى از مردم در نتيجه اين امور متزلزل مى شود. جهت جلوگيرى از دچار شدن به اين قبيل خطرات، هشدارهاى زيادى توأم با روشنگريهاى لازم در رهنمودهاى اهلبيت عليهم السّلام داده شده است كه به دو نمونه از آنچه در اين زمينه در مجموعه روايات على بن ابيطالب عليه السلام وارد شده است اشاره مى گردد. - عن محمد بن مسلم عن ابى عبداللَّه عليه السلام قال: ...قال على عليه السلام : ...انتظروا الفرج و لا تيأسوا من روح اللَّه، فانّ احبَّ الاعمال الى اللَّه عزّوجلّ انتظار الفرج... و المنتظر لأمرنا كالمُتَشَحِّطِ بدمه فى سبيل اللَّه. محمد بن مسلم از امام صادق عليه السلام نقل مى كند كه آن حضرت از پدران بزرگوارش و آنها از على عليه السلام روايت كردند كه على بن ابيطالب عليه السلام فرمودند: منتظر فرج [امام زمان عليه السلام] باشيد و از عنايت و توجهات خداوند نااميد نشويد. همانا محبوب ترين كارها در نزد خداوند عزّوجلّ انتظار فرج [امام زمان عليه السلام ] است. آنگاه در ادامه بيان فضيلت انتظار فرمودند: كسى كه منتظر امر ما (فرج امام زمان عليه السلام ) باشد، مانند رزمنده اى است كه در راه خداوند به خون خود آغشته شده باشد (اجر و پاداش شهيد را دارد). - قال زيدبن صوحان العبدى: يا اميرالمؤمنين! أى الاعمال احبّ الى اللّه عزّوجلّ؟ قال عليه السلام : انتظار الفرج من اعظم الفرج. زيدبن صوحان عبدى گفت: يا اميرالمؤمنين! كداميك از اعمال در نزد پروردگار عالم محبوب تر است؟ حضرت فرمودند: انتظار فرج. همانطور كه پيش از اين اشاره شد در دوره غيبت امام زمان عليه السلام مشكلات و پيشامدهاى سختى بوقوع مى پيوندد به گونه اى كه اعتقادات بسيارى از مردم در نتيجه اين امور متزلزل مى شود. جهت جلوگيرى از دچار شدن به اين قبيل خطرات، هشدارهاى زيادى توأم با روشنگريهاى لازم در رهنمودهاى اهلبيت عليهم السّلام داده شده است كه به دو نمونه از آنچه در اين زمينه در مجموعه روايات على بن ابيطالب عليه السلام وارد شده است اشاره مى گردد. - عن محمد بن مسلم عن ابى عبداللَّه عليه السلام قال: ...قال على عليه السلام : ...انتظروا الفرج و لا تيأسوا من روح اللَّه، فانّ احبَّ الاعمال الى اللَّه عزّوجلّ انتظار الفرج... و المنتظر لأمرنا كالمُتَشَحِّطِ بدمه فى سبيل اللَّه. محمد بن مسلم از امام صادق عليه السلام نقل مى كند كه آن حضرت از پدران بزرگوارش و آنها از على عليه السلام روايت كردند كه على بن ابيطالب عليه السلام فرمودند: منتظر فرج [امام زمان عليه السلام] باشيد و از عنايت و توجهات خداوند نااميد نشويد. همانا محبوب ترين كارها در نزد خداوند عزّوجلّ انتظار فرج [امام زمان عليه السلام ] است. آنگاه در ادامه بيان فضيلت انتظار فرمودند: كسى كه منتظر امر ما (فرج امام زمان عليه السلام ) باشد، مانند رزمنده اى است كه در راه خداوند به خون خود آغشته شده باشد (اجر و پاداش شهيد را دارد). - قال زيدبن صوحان العبدى: يا اميرالمؤمنين! أى الاعمال احبّ الى اللّه عزّوجلّ؟ قال عليه السلام : انتظار الفرج من اعظم الفرج. زيدبن صوحان عبدى گفت: يا اميرالمؤمنين! كداميك از اعمال در نزد پروردگار عالم محبوب تر است؟ حضرت فرمودند: انتظار فرج. دوستانه...